Tlenoterapia hiperbaryczna w przypadku zatrucia tlenkiem węgla i choroby dekompresyjnej

Tlenoterapia hiperbaryczna (HBOT) polega na oddychaniu czystym tlenem w komorze ciśnieniowej, co zwiększa dopływ tlenu do uszkodzonych tkanek. Tlenoterapia jest podawana w komorze jedno- lub wieloosobowej, pod ciśnieniem podwyższonym do 2,5-krotności normalnego ciśnienia powietrza.

FDA zatwierdziła HBOT do leczenia 14 schorzeń, w tym ciężkiej gangreny, oparzeń, urazów popromiennych, urazów zmiażdżeniowych i niektórych infekcji. Dwa z najpoważniejszych zastosowań to zatrucie tlenkiem węgla i choroba dekompresyjna.

Zatrucie tlenkiem węgla
Tlenek węgla (CO) to bezbarwny, bezwonny gaz występujący w spalinach samochodowych, dymie, wadliwych systemach ogrzewania i innych źródłach spalania. Wypiera tlen z krwi i może być śmiertelny, szczególnie w pomieszczeniach zamkniętych. Osoby najbardziej narażone to niemowlęta, kobiety w ciąży oraz osoby z problemami z sercem lub oddychaniem.

Objawy obejmują ból głowy, nudności i dezorientację, utratę przytomności i śmierć. Natychmiastowe leczenie polega na wyjściu na świeże powietrze i podaniu 100% tlenu przez maskę – często przez około cztery godziny. W cięższych przypadkach HBOT może być stosowany w celu zmniejszenia ryzyka długotrwałych uszkodzeń neurologicznych lub sercowo-naczyniowych. Terapia ta nie jest jednak dostępna we wszystkich szpitalach i może być droższa niż standardowa tlenoterapia.

Choroba dekompresyjna
Choroba dekompresyjna (DCS) występuje, gdy pęcherzyki azotu tworzą się we krwi w wyniku gwałtownych zmian ciśnienia – jest to powszechne zjawisko wśród nurków, lotników i pracowników wysokościowych. Objawy obejmują silny ból stawów („zespół kesonowy”), zawroty głowy, zmęczenie, trudności w oddychaniu, a w rzadkich przypadkach wstrząs lub śmierć.

HBOT jest główną metodą leczenia DCS. Pomaga rozpuścić pęcherzyki gazu, zmniejsza obrzęk i przywraca prawidłowy poziom tlenu. Szybkie leczenie jest niezbędne, nawet jeśli objawy wydają się ustępować.

Skutki uboczne
Sesje HBOT trwają zazwyczaj kilka godzin i są dobrze tolerowane. U niektórych osób występuje trzask w uszach lub łagodny dyskomfort, który można złagodzić poprzez regulację ciśnienia. Po zabiegu mogą wystąpić zawroty głowy. Poważne skutki uboczne występują rzadko, zwłaszcza gdy terapia jest prowadzona przez przeszkolony personel w placówce medycznej.