Wyjaśnienie ciśnień w hiperbarycznej terapii tlenowej: zastosowania 1,3ATA, 1,5ATA i 2,0ATA
Wprowadzenie: Dlaczego ciśnienie ma znaczenie
Tlenoterapia hiperbaryczna (HBOT) dostarcza ponad 95% tlenu pod zwiększonym ciśnieniem. Jednak nie wszystkie ciśnienia działają w ten sam sposób. Podwodne i Hiperbaryczne Towarzystwo Medyczne (UHMS) stwierdza, że ciśnienie terapeutyczne nie może być niższe niż 2,0 ATA, zazwyczaj przez 30–60 minut na sesję. Jednak nowe badania pokazują, że niższe ciśnienia (1,3–1,5 ATA) wpływają na zupełnie inne szlaki biologiczne – co sprawia, że metody te raczej się uzupełniają, a nie konkurują.
1,3ATA – Łagodna hiperbaryczna terapia tlenowa (mHBOT)
• Typowe zastosowania: redukcja przewlekłego stanu zapalnego, wsparcie poznawcze, choroba wysokościowa (zatwierdzona przez FDA do tego zastosowania), poprawa samopoczucia, fibromialgia, łagodne urazy mózgu.
• Kluczowe badania: Badanie porównawcze z 2025 roku wykazało, że 1,3ATA zmniejszyło poziom 21 cytokin zapalnych (więcej niż 2,0ATA, które zmniejszyło poziom 20), wpłynęło na 27 unikalnych miejsc epigenetycznych i znacząco poprawiło pamięć.
• Kluczowy mechanizm: Działa na różne szlaki zapalne, które nie są aktywowane przy wyższych ciśnieniach.
1,5ATA – Próg badawczy
• Typowe zastosowania: Rekonwalescencja neurologiczna (urazowe uszkodzenie mózgu, zespół po wstrząśnieniu mózgu, udar), mózgowe porażenie dziecięce, owrzodzenia stopy cukrzycowej.
• Kluczowe badania: Harch i wsp. (2012) stwierdzili, że 40 sesji z 1,5ATA znacząco poprawiło funkcje poznawcze u pacjentów z urazami mózgu. Faglia i wsp. (2015) nie stwierdzili istotnej różnicy w gojeniu się owrzodzeń stopy cukrzycowej między 1,5ATA a 2,0ATA, z mniejszą liczbą skutków ubocznych przy niższym ciśnieniu. Badanie mózgowego porażenia dziecięcego z 2013 roku wykazało, że 1,3ATA (powietrze atmosferyczne), 1,5ATA (95% tlenu) i 1,75ATA (95% tlenu) przyniosły znaczną poprawę bez różnic w wynikach leczenia.
• Kluczowy mechanizm: Niższy stres oksydacyjny, lepsza tolerancja w leczeniu neurologicznym.
2,0ATA – Wskazania kliniczne i zatwierdzone przez UHMS
• Typowe zastosowania: Wskazania zatwierdzone przez UHMS (choroba dekompresyjna, owrzodzenia stopy cukrzycowej, opóźnione uszkodzenie popromienne, zgorzel gazowa, zatrucie tlenkiem węgla, zapalenie kości i szpiku, uszkodzone przeszczepy, urazy zmiażdżeniowe, nagła utrata słuchu); wspomagające wsparcie onkologiczne; wybrani pacjenci w stanie krytycznym.
•Opieka wspomagająca w leczeniu raka: Przy ciśnieniu ≥2,0 ATA, HBOT łagodzi niedotlenienie guza, zwiększa wrażliwość na chemioterapię/radioterapię/immunoterapię oraz łagodzi uszkodzenia tkanek wywołane promieniowaniem (np. martwicę popromienną głowy i szyi, suchość w jamie ustnej). Wspomaga również gojenie się ran po operacji raka piersi. HBOT ma charakter wspomagający – jest stosowany w połączeniu z opieką onkologiczną, a nie jako samodzielne leczenie raka.
•Pacjenci w stanie krytycznym: Wykazano, że HBOT przy ciśnieniu 2,0 ATA w połączeniu z terapią respiratorem w kabinie poprawia funkcję oddechową i krążeniowo-oddechową u pacjentów z trudnościami z uwolnieniem płuc po tracheostomii. Jednak w przypadku zespołu ostrej niewydolności oddechowej (ARDS) wywołanego COVID-19, badanie II fazy z 2024 roku nie wykazało korzyści przy ciśnieniu 2,4 ATA.
•Kluczowe badania: Grupa 2,0 ATA w badaniu porównawczym z 2025 roku wpłynęła na 134 miejsca epigenetyczne – ~5 razy więcej niż 1,3 ATA, bez nakładania się. Obie grupy stały się biologicznie młodsze, przy czym w grupie wysokiego ciśnienia zaobserwowano większe zmiany. Terapia tlenem hiperbarycznym (HBOT) ma klasę I według AHA dla owrzodzeń stopy cukrzycowej z zapaleniem kości i szpiku kostnego oraz klasę II dla przewlekłego, opornego zapalenia kości i szpiku kostnego. Metaanaliza z 2025 roku wykazała poprawę funkcji poznawczych, pamięci i szybkości przetwarzania u pacjentów z urazami mózgu. Skuteczność HBOT w leczeniu reumatycznych/autoimmunologicznych owrzodzeń skóry wynosi 87,5–100%.
• Kluczowy mechanizm: Naprawa tkanek, angiogeneza, działanie bakteriobójcze, aktywacja układu odpornościowego, zmniejszenie niedotlenienia guza, radiouczulenie, łagodzenie uszkodzeń popromiennych.
Podsumowanie porównania ciśnień
•1.3ATA: Główne zastosowania obejmują stany zapalne, funkcje poznawcze, chorobę wysokościową i dobre samopoczucie. Kluczowe dowody: redukcja 21 cytokin; 27 DML; poprawa pamięci.
•1.5ATA: Główne zastosowania obejmują urazy mózgu (TBI), zespół po wstrząśnieniu mózgu, udar, ZSC, mózgowe porażenie dziecięce. Kluczowe dowody: pozytywny wynik RCT (Harch 2012); równoważny 2.0ATA w przypadku ZSC z mniejszą liczbą działań niepożądanych.
•2.0ATA: Główne zastosowania obejmują wskazania zatwierdzone przez UHMS, leczenie wspomagające/wspomagające w leczeniu raka oraz leczenie wybranych pacjentów w stanie krytycznym. Kluczowe dowody: 134 DML; klasa I–II AHA; naprawa i regeneracja tkanek; złagodzenie niedotlenienia guza; zwiększona wrażliwość na chemioterapię/radioterapię.
DML = Różnicowo metylowane miejsca
Kluczowe wnioski
Różne ciśnienia HBOT nie konkurują ze sobą, lecz się uzupełniają. Niższe ciśnienia (1,3–1,5 ATA) są często preferowane w przypadku przewlekłego stanu zapalnego, schorzeń neurologicznych i poprawy samopoczucia, podczas gdy ciśnienie 2,0+ATA pozostaje standardem we wskazaniach zatwierdzonych przez UHMS, wspomagającym leczeniu raka oraz w wybranych populacjach pacjentów w stanie krytycznym.
Bibliografia
• Undersea and Hyperbaric Medical Society (UHMS). Wskazania do terapii hiperbarycznej, wydanie 15. https://www.uhms.org
• Sonners, J. (2025). Badanie porównawcze terapii hiperbarycznej tlenem 1,3ATA i 2,0ATA pod kątem wpływu na stan zapalny, funkcje poznawcze i epigenetykę. https://www.iowahbot.com/post/high-pressure-vs-low-pressure-hbot-what-the-latest-research-reveals
• Harch, P.G. i in. (2012). Terapia hiperbaryczna tlenem w łagodnym zespole pourazowym mózgu: randomizowane badanie kontrolowane. PLoS ONE, 7(6):e39979. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0039979
•Faglia, E. i in. (2015). Hiperbaryczna terapia tlenowa przy ciśnieniu 1,5ATA w leczeniu owrzodzeń stopy cukrzycowej. Journal of Diabetes Science and Technology. https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/1932296815602168
•StatPearls. (2025). Hiperbaryczne leczenie przewlekłego opornego zapalenia kości i szpiku. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK430785/
•Deng, Q. i in. (2024). Hiperbaryczna terapia tlenowa: wielopłaszczyznowe podejście w terapii nowotworów. Medical Gas Research, 14(3):130-132. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40232688/
•Przełamanie bariery hipoksji: Postępy i wyzwania związane z tlenoterapią hiperbaryczną w leczeniu raka. ScienceDirect, 2025. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0753332225008972
•Kumar, V. i in. (2024). Wpływ promieniowania na głowę i szyję oraz rola tlenoterapii hiperbarycznej: Uzupełnienie leczenia. National Journal of Maxillofacial Surgery, 15(2):220-227. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39234127/
•Tlenoterapia hiperbaryczna w złożonym leczeniu ran po leczeniu raka piersi: 10-letnie doświadczenie w jednej placówce. PubMed, 2025. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39506789/
•Wpływ hiperbarycznego tlenowego respiratora kabinowego na pacjentów w stanie krytycznym z trudnościami w uwolnieniu oddechu po tracheostomii. BioMedical Engineering OnLine, 2024, 23:30. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10921656/
•Pięć sesji tlenoterapii hiperbarycznej u pacjentów w stanie krytycznym z ARDS wywołanym przez COVID-19: randomizowane, otwarte badanie fazy II. Respiratory Medicine, 2024, 232:107744. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0954611124002191
